Sa gitna ng mainit na protesta at lumalakas na panawagang sugpuin ang katiwalian sa pamahalaan, biglang sumirit ang tensyon sa pagitan ng administrasyong Marcos at ng ilang mambabatas, personalidad, at dating opisyal ng militar. Ang sigaw ng mga tao sa lansangan ay malinaw: pagod na sila sa paulit-ulit na iskandalo, pag-abuso, at nakabibinging katahimikan pagdating sa pananagutan ng mga nasa kapangyarihan.

At matapos ang protesta, mas lalong umigting ang usapin nang mismong ilang congressman at ilang retiradong heneral ang naglabas ng matitinding pahayag laban sa kasalukuyang direksyon ng pamahalaan. Ayon sa kanila, hindi sapat ang aksyon ng administrasyon. Hindi sapat ang pagpapakulong ng maliliit na sangkot. At hindi sapat ang mga pangakong hindi naman nakikita ang resulta.

Sa harap ng publiko, mariin ang panawagan ng ilang mambabatas: ipasa na ang Anti-Political Dynasty Law—hindi bukas, hindi sa susunod na linggo, kundi ngayon. Binigyang-diin nila na kung seryoso ang gobyerno sa pagpigil sa katiwalian at pagsasaayos ng sistema, dapat ipakita itong walang sinasanto. Walang pamilya. Walang apelyido. Walang posisyong ipinapamana.

Dagdag pa nila, hindi dapat nagtatago sa executive sessions ang Kongreso. Ang pagbubunyag ng katotohanan ay dapat bukas, malinaw, at naaabot ng taumbayan. Kung nais daw talaga ng gobyerno ng tiwala, kailangang ipakita ang tunay na transparency—hindi ang paulit-ulit na pag-antala sa live streaming at pagdami ng closed-door deliberations.

Habang umiinit ang pahayag ng mga mambabatas, mas lalong lumakas ang ingay nang magsalita si Retired General Ariel Carubin ng Philippine Marine Corps. Ayon sa kanya, ramdam ng publiko na paulit-ulit na lang ang sistema: maliliit ang hinuhuli, pero ang malalaking personalidad na diumano’y utak ng mga proyekto at insertion ay hindi man lang nadadampian ng batas.

Para sa kanya, hindi sapat na sabihing may ginagawang aksyon. Kung ilang buwan na ang lumipas at wala pa ring “big fish” na pinapanagot, talagang mabibigyang-daan ang pagdududa ng sambayanan. Idiniin niyang tila natatakot ang gobyerno na galawin ang mga nasa itaas—ang mismong may pinakamalaking papel sa anomalya.

Isa pang naging punto ni Carubin ay ang patuloy na pagkalas-kalas ng publiko. Sabi niya, “polarized” ang mga Pilipino—hati, kalat-kalat, walang malinaw na pagkilos bilang iisang tinig. Dahil dito, hindi raw masisisi ang mga men in uniform kung bakit nag-aalangan silang sumama sa panawagan ng taumbayan. Kung mismong civil society ay hindi makaisa, paano pa sila?

Gayunpaman, malinaw ang mensahe niya: hindi ang militar ang kalaban. Hindi sila dapat binabantayan. Ang dapat habulin, ayon sa kanya, ay ang mga kriminal na nagtatago sa likod ng posisyon at kapangyarihan. Muli niyang sinabi na ang karapatan sa mapayapang pagtitipon ay hindi dapat pinipigilan ng pulisya. Ang permit ay para sa trapiko—hindi para sa karapatan.

Sa panig naman ng ilang kritiko, mas lumalalim ang kanilang pagdududa nang lumabas ang impormasyon tungkol sa umano’y napakalaking budget insertion na inilaan para sa flood control projects—umabot umano sa halos P97 bilyon. Sa kanilang pananaw, mistulang inuulit lamang ng administrasyon ang parehong pattern ng anomalya na ilang buwan nang sentro ng kontrobersya.

Ikinuwento pa ng isang personalidad ang umano’y tensyon sa pagitan ng Pangulo at ilang mambabatas tungkol sa kung saan itatago ang insertion—sa DPWH ba o sa unprogrammed funds. Sa kanilang paliwanag, mas mabilis daw ang “galaw” sa DPWH dahil maaaring mag-cash advance ang ilang contractor, dahilan para mas mabilis umikot ang pera. Sa unprogrammed section raw kasi, mas mabagal ang proseso at mas hindi agarang makukuha ang pondo.

Mabigat ang alegasyong ito, lalo na’t ipinangalandakan pa umano ng Pangulo na binasa niya ang libu-libong pahina ng General Appropriations Bill bago ito pirmahan. Para sa mga nagkomento, kung totoo nga ang sinasabing insertion, hindi niya ito maaaring hindi nakita.

Habang tumitindi ang mga akusasyon at lumalakas ang sigaw ng masa, nananatiling lumulutang ang isang malaking takot: gaano pa katagal ang tiwala ng publiko sa pamahalaan? Kung mismong mga dating opisyal ng militar na may karanasan sa disiplina at katapatan ay naglalabas ng salitang “tipping point,” malinaw na seryoso ang nararamdamang pagkadismaya.

Ayon sa mga komentarista, ang tunay na panganib ay hindi ang protesta sa lansangan—kundi ang unti-unting pagkawala ng kumpiyansa ng publiko at ang posibilidad na tuluyang magbaliktaran ang mga personalidad na dating sumusuporta sa administrasyon. Kapag naramdaman ng taong bayan na hindi na sapat ang pagsisigaw, hindi malayong lumawak ang panawagan para sa mas malalim at mas radikal na pagbabago.

Sa huli, iisa ang tanong: hanggang saan pa kayang dalhin ng administrasyon ang ganitong tensyon bago maramdaman ang bigat ng pagbaliktad mula sa loob at labas ng gobyerno?

Kung hindi agad kikilos, baka ang “tipping point” na binabanggit ngayon ay maging simula ng mas malawak na pagkakagising ng sambayanan.