Sa isang pagdinig na hindi man sumabog sa sigawan ay nag-iwan naman ng ingay na umalingawngaw hanggang labas ng Senado, humarap ang mag-asawang Discaya dala ang ilang piraso ng dokumentong anila’y bahagi lamang ng mas malawak at mas mabigat na ebidensya. Sa gitna ng nakapirming katahimikan, dama ang tensyon—hindi lamang dahil sa dami ng mga pangalang binanggit, kundi dahil sa bigat ng paratang at kung paano hinahawakan ng mga awtoridad ang proseso ng pagsusuri.

Mula pa sa pag-upo nina Mr. at Mrs. Discaya, malinaw na hindi nila dala ang buong ledger—isang kritikal na talaan na sinasabing naglalaman ng transaksyon sa mga flood control projects na may halagang umaabot sa bilyon. Ipinaliwanag nila na limitado ang oras na ibinigay sa kanila upang makakuha ng mga dokumento, kaya’t ang hawak nila ay ilan lamang sa mga entry. Dito na nagsimula ang serye ng pagtatanong na hinati sa dalawang linya: ang una, tungkol sa kredibilidad ng mga pahayag; at ang ikalawa, tungkol sa seguridad at pakikipag-ugnayan nila sa Department of Justice (DOJ).

Sa gitna ng diskusyon, iginiit ng mga senador ang kahalagahan ng kumpletong ebidensya. Paulit-ulit nilang paalala: kung magbabanggit ng pangalan, dapat may dokumentong susuporta. Hindi maaaring paratang lang. Sa isang punto, mismong komite ang nagpuna—mas nakakatakot ang pagbanggit ng mga pangalan nang walang kasamang pruweba kaysa mismong pagsumite ng mga dokumento.

Nang simulan ni Mr. Discaya ang pagbasa sa ilang bahagi ng ledger, inilahad niya ang mga entry na naglalaman ng partikular na petsa, halaga at porsyentong umano’y kaugnay ng ilang opisyal. Mula sa December 11 entries na may 30 porsyento na nauugnay umano sa 100 milyong proyekto at karagdagang 50 milyon, hanggang sa sunod-sunod na halaga sa buwan ng Marso, Abril, Nobyembre at Disyembre—tila inilatag niya ang isang trail na nangangailangan ng masusing pagsusuri at pagtutugma sa opisyal na record.

Kabilang sa mga binanggit niyang may kaugnayan sa ledger ang ilang kongresista at dalawang undersecretary. Ngunit nang ipaabot ng komite ang kahilingan na basahin na lamang ang ledger sa harap ng publiko, umapela ang mag-asawa: executive session na lang daw para kanilang kaligtasan. Dito muling sumiklab ang diskusyon. Ayon sa komite, kung binanggit na rin lang sa publiko ang mga pangalan, bakit hindi maipakita ang dokumento? Ngunit nanindigan ang mga Discaya na mas mainam kung sa closed-door session ito ilalahad.

Habang nagpatuloy ang pagbasa sa mga numero—mula 1.5 milyon hanggang 111 milyon—dumating naman ang pagkakataon na harapin ng isa sa mga opisyal na nabanggit ang paratang. Iginiit ni Undersecretary Bernardo na kailangan niyang i-match ang anumang numerong binanggit sa kaniya sa opisyal na listahan ng mga proponents at proyekto. Dagdag niya, kung ang mga halagang sinasabi ay ginawa umano sa pamamagitan ng isang third party, kailangan niya itong beripikahin. Ngunit sa huli, umamin siyang hindi niya maalala kung anumang ibinigay sa kaniya ay tuwirang mula sa mga Discaya.

Kasunod nito, tumaas ang tensyon nang magtanong ang mag-asawa tungkol sa kanilang aplikasyon sa witness protection program (WPP). Sinabi nilang ilang beses na silang bumalik sa DOJ ngunit wala pa ring ipinapakitang memorandum of agreement o malinaw na sagot sa kanilang status. Agad itong sinagot ng DOJ prosecutor—wala raw silang natanggap na follow-up mula sa mag-asawa at wala ring sapat na dokumentong nasusumite upang maipagpatuloy ang evaluation.

Ngunit dito na pumasok ang mas malaking banggaan. Inihayag ng ilang senador na noong una, hinarang umano ng dating kalihim ng DOJ ang proseso ng aplikasyon ng mga Discaya dahil hinihingan sila ng restitusyon—isang kundisyong hindi naman nakasaad sa batas para sa isang aplikante ng WPP. Tinuligsa ito ng mga senador: bakit hinihingi ang isang bagay na wala sa batas? At bakit may ibang opisyal na nabigyan ng provisional admission kahit walang ganitong usapan?

Sumagot ang DOJ prosecutor: oo, walang probisyon sa batas na nag-uutos ng restitusyon, pero maaari raw itong isama sa memorandum of agreement depende sa kasunduan. Gayunpaman, iginiit ng senador na ang MOA ay ibinibigay lamang kapag na-admit na bilang state witness, hindi bago ang aplikasyon. Ang pagtatalaga ng restitusyon sa isang aplikante ay, ayon sa kanila, hindi lamang maling interpretasyon ng batas—isa itong sagka sa sinumang nais tumulong maglabas ng katotohanan.

Habang papalapit sa konklusyon, inilahad ng komite ang malinaw na direksyon: i-submit ang lahat ng dokumento, lalo na ang kumpletong ledger mula 2016 hanggang 2022 para sa Alpha and Omega at iba pang kumpanya. Siguruhin ang tugma ng mga petsa, proyektong nakalista, at halagang binanggit. Makipag-ugnayan nang malinaw at diretso sa DOJ. Itigil ang pagbanggit ng pangalan nang walang kasamang pruweba. At higit sa lahat, sundin ang iisang standard ng batas para sa lahat ng aplikante—opisyal man o saksi.

Sa huli, hindi natapos ang isyu sa mismong pagdinig. Nag-iwan ito ng mas mabibigat na tanong kaysa sagot: gaano kalawak ang sinasabing anomalya? Gaano kapeligroso ang mga detalyeng nasa ledger? At bakit tila masalimuot ang proseso ng pag-protekta sa mga nagpapahayag?

Tuloy ang pagdinig, tuloy ang pagsusuri, at tuloy ang pagtanong ng publiko. Ngunit isang bagay ang malinaw mula sa sesyon na ito—kapag dokumentong hawak mo ay may bigat na maaaring makayanig sa maraming opisyal, bawat hakbang at bawat salita ay may kaakibat na panganib.